Ahmedî

Türk divan şairi ve hekim (1334–1413)

Ahmedî, divan şairi ve hekimdir.

Ahmedî (1334‑1413), asıl adı Tâceddîn İbrâhîm bin Hızîr, 14. yüzyıl Anadolu’sunun hem divan şiiriyle hem de tıp bilgisiyle öne çıkan isimlerinden biridir. Doğum yeri konusunda kesin bir bilgi yok; Sivas, Kütahya’nın Germiyan başkentine yakın bir yer ya da Uşak’ın Sivaslı köyü gibi farklı rivayetler bulunur; bazı kaynaklar ise onun Amasyalı olduğunu iddia eder. Yaklaşık 1334 civarında dünyaya geldiği tahmin edilir ve şiirlerinde “Ahmedî” mahlasını kullanarak eserlerine imza atar. Hayatı ilerledikçe Aydınoğulları, Germiyanoğulları ve Osmanoğulları saraylarıyla temas kurmuş, Mısır’da Şeyh Ekmeleddîn’in yanında tıp eğitimi almış; Aydınlı Hacı Paşa ve Molla Fenârî gibi dönemin önde gelen isimleriyle dostluklar kurmuştur. Sarayda tam olarak hekim mi yoksa musahip mi olarak görev yaptığı kesin olarak bilinmez.

Ahmedî, Aydınoğlu Îsâ Bey’in oğlu Hamza için ders kitapları hazırlamış, Germiyanoğlu Süleyman Şah’a şiirler armağan etmiş ve Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid’in oğlu Emir Süleyman’ın himayesine girmiştir. Şairin “tabii ki şen, hoş sohbet eden, latifeci” bir kişilik olduğu söylenir; 1413 yılında, 80’li yaşlarının başında, Kütahya ya da Amasya’da vefat ettiği rivayet edilir.

En tanınmış eseri İskendernâme adlı mesnevedir. Bu eser, 1390’da Germiyanoğlu Süleyman Şah adına tamamlanmış ve dönemin çeşitli ilimlerine dair ansiklopedik bilgiler içerdiği için hem dil hem de bilim tarihi açısından büyük bir değer taşır. Ahmedî, eserin sonuna “Dasitan‑ı Tevarih‑i Müluk‑ı Al‑i Osman” adlı bir bölüm ekleyerek bu çalışmayı Emir Süleyman’a sunmuş; bu ekleme, ilk Türkçe‑Osmanlı vekâyi‑namelerinden biri olarak kabul edilir. 1407‑1408 yıllarında eklediği mevlid ise Türk edebiyatının bilinen ilk mevlididir.

1403 yılında Selmân‑ı Sâvecî’nin “Cemşîd ü Hurşîd” adlı mesnevisini Türkçeye çeviren Ahmedî, çeviriye yeni eklemeler yaparak eseri sanki yeniden yaratmış gibi bir izlenim bırakmıştır. Aynı yıl, Aydınoğulları’ndan Îsâ Bey’in oğlu Hamza Bey için Arapça‑Farsça manzum bir sözlük olan Mirķātü’l‑edebi kaleme almış ve bu sözlüğe dayanarak Mîzânü’l‑edeb ve Mi’yârü’l‑edeb adlı ders risaleleri yazmıştır. Ayrıca 1403‑1410 yılları arasında “Tervîhu’l‑…” adlı bir tıp mesnevisi üzerinde çalışmalar yapmıştır.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahmed%C3%AE