Aksaray

Aksaray ilinin merkezi olan şehir

Aksaray, Aksaray ilinin merkezi olan şehirdir.

Denizin 980 metre üzerinde, 3.540 kilometrekarelik bir alana yayılmış Aksaray, kendine has bir coğrafyaya sahip. Şehrin kökenleri çok eskilere, Hititlerin Garsaura dediği zamanlara uzanıyor. Daha sonra Kapadokya Kralı Archelaos'un eline geçen yerleşim, onun tarafından yeniden kurulup Archaleis ismini almış. Romalılar döneminde de Colonia Archelais olarak bilinen bu topraklar, Bizans'ın ardından 1078'de Selçukluların egemenliğine girmiş. İşte bu dönemde, 1170 yılında Sultan II. Kılıç Arslan'ın şehri baştan yaratıp saray yaptırmasıyla Aksaray adı ortaya çıkmış ve Dârüzzafer, Dârürribât gibi güçlü unvanlarla anılmaya başlanmış.

Selçuklu Devleti zayıflayınca Aksaray'ın kaderi değişmiş. Önce Karamanoğulları'nın, sonra kısa süreliğine Eretna Beyliği'nin yönetimine geçmiş. Nihayet 1399'da Osmanlı topraklarına katılmış ama 1402'deki Ankara Savaşı sonrası bir kez daha Karamanoğulları'na geçmiş. Ancak 1468'de kesin olarak Osmanlı hakimiyetine girmiş. Osmanlılar döneminde ilginç bir gelişme yaşanmış; Aksaray'dan bazı nüfuslar zorunlu olarak İstanbul'a göç ettirilmiş ve bu sayede bugünkü İstanbul'daki Aksaray semti kurulmuş. Kayıtlara göre 1530'da Karaman Eyaleti'ne bağlı Niğde Sancağı'nın önemli bir parçası olan Aksaray'da 37 mahalle ve 5-6 bin kişi yaşarken, aynı yıl yapılan sayımda sadece erkek nüfusunun 2.322 olduğu görülüyor. 19. yüzyıl ortalarına gelindiğinde Niğde sancağına bağlı bir ilçe olan Aksaray, 1868-69 yıllarında 1.020 haneye ev sahipliği yapıyormuş. Cumhuriyet'in ilk yıllarında il merkezi olma özelliği kazanan Aksaray, 1933'te bu statüsünü kaybedip Niğde'ye bağlanmış. Ancak 1989'da çıkarılan bir kanunla tekrar il olma sevincini yaşamış ve yeniden merkez ilçe olmuş.

Aksaray, karasal iklimin tüm özelliklerini taşıyan, orta kuşakta yer alan bir şehir. Yazları sıcak ve kurak geçerken, kışları soğuk ve bol yağışlı oluyor; özellikle ilkbahar ve kış aylarında yağışlar daha yoğun hissediliyor. Şehrin geçmişten günümüze uzanan zengin bir kültürel mirası var. Selçuklu döneminden kalan Eğri Minare, Kılıçarslan Hamamları ve köprüler; Karamanoğulları'ndan günümüze ulaşan Ulu Cami (Karamanoğlu Camii) ve Zinciriye Medresesi; ayrıca Cumhuriyet dönemine ait, 1920'lerde Vali Abdullah Sabri Karter tarafından yaptırılan Hükümet Konakları gibi yapılar, Aksaray'ın tarih boyunca taşıdığı kültürel çeşitliliği gözler önüne seriyor.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Aksaray