Çiçek hastalığı

ortadan kaldırılmış insan hastalığı

Çiçek hastalığı veya smallpox Orthopoxvirus cinsine ait olan variola virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Doğal olarak ortaya çıkan son vaka Ekim 1977'de teşhis edilmiş ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 1980 yılında hastalığın küresel olarak yok edildiğini onaylayarak çiçek hastalığını yok edilen tek insan hastalığı haline getirmiştir.

Çiçek hastalığı, aslında variola virüsü dediğimiz bir mikroorganizmanın neden olduğu, insandan insana kolayca bulaşabilen ciddi bir enfeksiyondur. Ne mutlu ki, Dünya Sağlık Örgütü'nün çabaları sayesinde artık tarihe karışmış bir hastalık. 1980'de bu hastalığın tamamen ortadan kaldırıldığı resmen duyuruldu ve insanlık tarihinde yok edilen ilk ve tek hastalık olarak kayıtlara geçti. En son doğal vaka ise 1977'nin sonlarına doğru görülmüştü.

Hastalığın ilk belirtileri genelde yüksek ateş ve mide bulantısı şeklinde başlar. Ardından ağızda yaralar ve tipik deri döküntüleri ortaya çıkar. Bu döküntüler zamanla içleri sıvı dolu, ortası hafif çökük kabarcıklara dönüşür. Kabarcıklar kuruyup kabuk tuttuktan sonra dökülür ve çoğu zaman kalıcı izler bırakır. Virüs genellikle hasta bir insanla yakın ve uzun süreli temas yoluyla bulaşır, ancak nadiren de eşyalar aracılığıyla geçiş yapabilir. O dönemde henüz etkili ilaçlar yokken, çiçek aşısı sayesinde bu hastalıktan korunmak mümkündü. Hastalığın ölüm oranı oldukça yüksekti, yaklaşık %30 civarında seyrediyordu ve özellikle bebeklerde bu oran daha da artıyordu. Hayatta kalanların büyük bir kısmında ise yüzlerinde derin izler veya bazen görme kaybı gibi kalıcı sorunlar kalıyordu.

Çiçek hastalığının izlerine en eski olarak M.Ö. 1500'lerdeki Mısır mumyalarında rastlanmıştır. Tarih boyunca da salgınlar halinde dünyayı kasıp kavurmuştur. Özellikle 18. yüzyılda Avrupa'da her yıl yaklaşık 400.000 kişinin bu hastalık yüzünden hayatını kaybettiği ve körlük vakalarının üçte birinin çiçek hastalığından kaynaklandığı tahmin ediliyor. 20. yüzyılda ise yaklaşık 300 milyon, son yüzyılda ise 500 milyon civarında insanın bu hastalıktan öldüğü düşünülüyor. Hatta o dönemde Avrupa'daki altı hükümdarın da bu hastalığa yenik düştüğü biliniyor. 1967 yılına gelindiğinde, dünya genelinde yıllık vaka sayısı neredeyse 15 milyona ulaşmıştı.

Bu korkunç hastalığa karşı ilk aşı çalışmaları 1500'lerde Çin'de başlamış, daha sonra 18. yüzyılın başlarında Asya'dan Avrupa'ya ulaşmıştır. Ancak hastalığın kontrol altına alınmasında asıl dönüm noktası, 1796 yılında Edward Jenner'ın geliştirdiği modern çiçek aşısı olmuştur. Çiçek hastalığı, insanlık tarihindeki yok edilen iki bulaşıcı hastalıktan biridir; diğeri ise hayvanlarda görülen ve 2011'de ortadan kaldırılan sığır vebası (rinderpest) idi. Tarih boyunca bu hastalığa "çiçek", "benekli canavar" ve "kırmızı veba" gibi çeşitli isimler de verilmiştir.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87i%C3%A7ek_hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1