Galen

Yunan doktor, bilim insanı ve filozof (129–216)

Klaudios Galenos, Bergamalı Galen veya Aelius Galenus, MS Eylül 129 – y. 216, Romalı ve Yunan bir hekim, cerrah ve filozoftur.

Klaudios Galenos, Latin adıyla Claudius Galenus, Arapça’da جالينوس olarak da geçer; MS 129‑216 yılları arasında yaşamış, Romalı‑Yunan kökenli bir hekim, cerrah ve filozoftur. Bergama (eski adıyla Pergamon) şehrinde, Aelius Nikon adlı bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelmiştir.

Antik dünyanın en yetkin tıp meraklılarından biri olarak kabul edilen Galen, anatomi, fizyoloji, patoloji, farmakoloji ve nöroloji gibi alanlarda önemli izler bırakmış, aynı zamanda felsefe ve mantık üzerine de çalışmıştır. Babasının geniş bilimsel ilgisi sayesinde sağlam bir eğitim almış, Roma’ya gitmeden önce tıpla ilgili bilgisini pekiştirmek amacıyla çeşitli seyahatler yapmıştır.

Roma’da, hem seçkin halkın hem de birkaç imparatorun kişisel hekimi olarak görev almış; bu sayede antik Roma’nın en saygın tıp otoritelerinden biri konumuna yükselmiştir. Deneysel fizyolojinin kurucusu ve Roma dünyasının ilk spor hekimi olarak anılan Galen, “Hekimlerin İmparatoru” ve “Şeyhû’s Seyadile” (hekimlerin babası) gibi unvanlarla da tanınır. Onun öğretileri, tarih boyunca “Galenizm” adı altında tıp pratiğini yönlendirmiştir.

Galen’in anatomi ve tıp anlayışı, Hipokrat Külliyatı’nın “İnsanın Doğası Üzerine” adlı eserinde yer alan dört iç salgı (kara safra, sarı safra, kan ve balgam) teorisinden beslenir. Başlangıçta çekingen olduğu veneseksiyon ve kan aldırma gibi yöntemleri, Roma’da yeni bir uygulama olarak tanıtarak üç ayrı eserinde ve halka açık gösterilerinde savunmuştur. Damarların kan değil, pneuma (canlandırıcı ruh) taşıdığına inanan Erasistratçılar bu yaklaşımına karşı çıkmışlardır. Galen, insan bedenini beyin‑sinir sistemi, kalp‑arter sisteminin yaşam enerjisi ve beslenme işlevi gören üçüncü bir sistem olmak üzere üç bağlantılı bir bütün olarak tasvir eder; “En iyi hekim aynı zamanda bir filozof olmalıdır” düşüncesini de risalesinde dile getirmiştir.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Galen