Huneyn bin İshak

Arap bilim insanı ve hekim (809 – 873)

Ebû Zeyd Huneyn bin İshâk el-İbâdî, Abbâsî döneminde yaşamış ünlü bir mütercim ve hekimdir. Tam künyesi Ebu Zeyd Huneyn bin İshak el-İbadi'dir. Hristiyan bir Arap aşireti olan İbad'a mensuptur. Arapça, Süryanice, Grekçe'yi çok iyi derecede bilen Huneyn, bu, dillerdeki yetkinliği ve tercümelerinin kalitesi sebebiyle Abbasi halifesi Memun döneminden Mutasım dönemine kadar Bağdat'a hekimlik ve mütercimlik yapmıştır. Pehlevice bildiği rivayet edilse de ders aldığı kişi, Halil bin Ahmed, o dünyaya gelmeden ölmüştür. İki oğlu vardır: Birinin adı Davut'tur ve çağında yetkin bir pratisyen hekim olarak tanınmıştır. Diğerinin adı ise İshak'tır ve İshak, babasından bile yetenekli tercüman olarak tanınmıştır; Batı’da Johannitus adıyla tanınan Huneyn bin İshak, İslâm dünyasında ilmin gelişmesine hizmet etmiş olan çok yönlü bir ilim ve fikir adamıdır.

Ebû Zeyd Huneyn bin İshak el‑İbâdî, 9. yüzyılın ortalarında Abbâsî sarayının hem tıp hem de çeviri kollarında görev yapan bir isimdi. Arapça, Süryanice ve Yunanca dillerinde yetkinliğe sahip olan Huneyn, İbad adlı Hristiyan Arap topluluğundan geliyordu. Bu dil becerileri sayesinde, Memun ve Mutasım halifeleri döneminde Bağdat’ta hem hastaları tedavi etti hem de bilimsel metinlerin çevirisini üstlendi. İki oğlu vardı; Davut tıpta saygın bir pratisyen olarak öne çıkarken, İshak babasından daha usta bir çevirmen olarak tanındı. Batı dünyasında Johannitus adıyla anılan Huneyn, İslam medeniyetinin bilimsel ilerlemesinde çok yönlü bir katkı sağladı.

Genç yaşta, henüz 15 iken Bağdat’tan ayrılıp Bizans’a gitti ve orada iki yıl boyunca Yunanca öğrenerek Homeros’un şiirlerini ezberleme seviyesine ulaştı. Dönüşünde, Cibrâîl bin Buhtîşû’, Benî Mûsâ ve halifelerin desteğiyle Yunanca bilim eserlerini Arapça ve Süryanice’ye çevirmeye başladı. Beytü’l‑Hikme’de, oğlu İshak, kız kardeşinin oğlu Hubeyş bin El‑Hasan el‑Asem ve diğer Süryani çevirmenlerle birlikte Plato’nun “Cumhuriyet”, “Timaios” ve “Yasalar” gibi eserlerini, ayrıca Aristoteles’in beş önemli çalışmasını Arapçaya kazandırdılar.

Huneyn’in çevirmenlik serüveni, 17 yaşındayken Galen’in bir kitabını Süryanice’ye çevirmesiyle başladı ve zamanla Galen’in yaklaşık yüz eserinden ellisini Süryanice, kalanlarını da Arapça’ya ulaştırdı. Aynı zamanda dönemin önde gelen hekimlerinden biri olarak, bilinen en eski göz çizimlerini yapan kişi olma unvanını da taşıyor.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Huneyn_bin_%C4%B0shak