İbn Bâcce

yüzyıldan kalma filozof, doktor, astronomer, araştırmacı, müzisyen ve El-Endülüs şair

İbn Bacce, Endülüslü Arap bir çok yönlü bilim insanıydı ve yazıları arasında astronomi, fizik ve müziğin yanı sıra felsefe, tıp, botanik ve şiirle ilgili eserler de bulunuyordu. Batıda Avempace olarak da anılır.

Endülüs'ün yetiştirdiği en parlak zihinlerden biri olan İbn Bâcce, 1095'te Zaragoza'da dünyaya gelmiş, 1138'de Fas'ta hayata gözlerini yummuştur. Tam adı Ebû Bekr Muhammed bin es-Saig olan bu büyük düşünür, Batı dünyasında Avempace adıyla da tanınır. Yaşamının detayları hakkında elimizde çok fazla bilgi bulunmasa da, geride bıraktığı eserler onun astronomiden fiziğe, müzikten felsefeye, tıptan botanik ve şiire kadar pek çok alanda derinlemesine bilgi sahibi olduğunu göstermektedir.

İbn Bâcce'yi diğer düşünürlerden ayıran temel özelliklerinden biri, akılcı ve rasyonalist duruşudur. Kendisi, Meşşaiyye ekolünün önemli temsilcilerinden Farabi'den oldukça etkilenmiş, ancak Gazali ve Eş'arilik gibi akımların fikirlerini benimsememiştir. Bu seçimiyle, İslam felsefesinin Endülüs'teki Meşşaiyye geleneğini sürdürmüş, kendisinden önceki hem Doğu hem de Batı'dan gelen filozofların eserlerine yaptığı açıklamalarla bu geleneği zenginleştirmiştir. Özellikle Aristoteles'in düşünce dünyasına yaptığı yorumlar, onun felsefi derinliğini gözler önüne serer.

Düşünce sisteminde varlıkları sayılarla ifade eden İbn Bâcce, bu sayıları kendi içinde "boyutlu" ve "boyutsuz" olmak üzere ikiye ayırır. Hareketleri ise canlıların gerçekleştirdiği eylemler ve "mutlak hareketler" olarak sınıflandırır. Mutlak hareketleri de kendi içinde dairesel ve doğrusal olmak üzere ikiye böler. Tanrı anlayışını ise tasavvufi bir bakış açısıyla ele alır ve ilahi bilgiye ulaşmanın ancak akıl yoluyla mümkün olduğunu savunur. Ona göre bilginin kaynağı akıldır; deneysel gözlemlerin bilginin kendisi için bir değeri yoktur.

İbn Bâcce'nin akılcı felsefesi, kendisinden sonra gelen İbn Tufeyl ve İbn Rüşd gibi Endülüslü filozoflar üzerinde derin bir etki bırakmıştır. Siyasi düşüncelerinde ise ideal bir toplum tasavvuru vardır; bu toplumda herkes sağlıklı bir yaşam sürer ve insanlar arasında güçlü bir sevgi bağı bulunur. Böyle bir toplumda hekimlere veya yöneticilere ihtiyaç kalmayacağını öne sürer. Başlıca eserleri arasında Risâletü'l-Vedâ, Kitâbü'l-İttisâl ilâ'l-Akli'l-İnsânî, Kitâbü'n-Nefs ve Kelâmun fî gayeti'l-insâniyye gibi önemli çalışmaları bulunmaktadır.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0bn_B%C3%A2cce