Maymun

bazı primatlar için kullanılan terim

Maymun, Primatlar takımındaki kimi memelileri kapsayan bir terimdir. Kimi kullanımlarda terim tüm primatları kapsarken genelde Simiiformes infra takımındaki primatlar için kullanılır.

Maymunlar, memeli sınıfının primat dalına mensup bir grup olarak tanımlanır; bazen bu terim tüm primatları kapsasa da, genellikle Simiiformes alt takımı içindeki türleri ifade eder. Dünya üzerinde çok sayıda maymun türü bulunur; bazıları sık ağaçlı ormanlık alanları tercih ederken, diğerleri bozkır, çöl ve hatta karlı dağlık bölgelerde de yaşayabilir. En yoğun nüfus, tropik yağmur ormanlarında gözlemlenir; bu durum Avustralya ve Yeni Gine dışındaki tüm kıtalarda geçerlidir.

Boyutları oldukça geniş bir aralıkta değişir; en küçük örnekler 15 cm uzunluğa kadar küçülürken, ağırlıkları 120 g civarındadır. Öte yandan, bazı türler bir metreye kadar uzanabilir ve 35 kg’a kadar çıkabilir. Beslenme alışkanlıkları da çeşitlilik gösterir; meyve, yaprak, böcek, çiçek, küçük memeli, sürüngen, yengeç ve hatta diğer maymunları tüketebilen türler vardır. Uzun kolları ve bacakları, ağaçları sanki bir salıncak gibi kullanmalarını sağlarken, kuyrukları da sık sık beşinci bir kol görevi görür.

Türkçeye Arapçadan geçen “maymun” kelimesi, Arapça “maymūn” (mutlu, mesut) sözcüğünden türemiş olabilir. Eski Türkçede ise “maymuna” sözcüğü “beçin”, “biçin” ya da “piçin” anlamında kullanılmıştır. Coğrafi olarak iki ana gruba ayrılan maymunlar, Güney Amerika’da yaşayan Yeni Dünya maymunları ve Afrika‑Asya kökenli Eski Dünya maymunları olarak sınıflandırılır. Yeni Dünya türleri genellikle daha küçüktür ve ağaç yaşamına daha çok uyum sağlamışken, Eski Dünya türleri hem ağaçta hem de yerde yaşamaya adapte olmuştur.

Bilinen en küçük maymun cüce ipek maymunudur; bu tür 14‑16 cm uzunluğa ve 120 g ağırlığa ulaşır. En büyük temsilcisi ise mandrildir; yetişkin bir mandril yaklaşık bir metreye kadar uzanabilir ve 35 kg’a kadar çıkabilir. Maymunların sınıflandırması, primatların alt takımlarını ve ailelerini içeren bir hiyerarşiyle yapılır; bu hiyerarşi içinde tarsiyer dışı prosimianları kapsayan strepsirrhini ve tarsiyer, maymunlar ve insanları içeren haplorhini gibi ana dallar yer alır.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Maymun