Vietnam

Güneydoğu Asya ülkesi

Vietnam resmî adıyla Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti, Güneydoğu Asya anakarasının doğu ucunda yer alan bir ülkedir. Yaklaşık 331.000 kilometrekarelik bir alana ve 102 milyondan fazla nüfusa sahip olan Vietnam, dünyanın en kalabalık 16. ülkesidir. Güneydoğu Asya'daki iki komünist devletten biri olan Vietnam, kuzeyde Çin, batıda Laos ve Kamboçya ile çevrilidir; güneybatıda Tayland Körfezi ve doğuda Güney Çin Denizi boyunca uzanır ve burada diğer ülkelerle paylaşılan ve tartışmalı deniz sınırlarına sahiptir. Başkenti Hanoi, en büyük şehri ise Ho Chi Minh Şehridir.

Doğu Asya’nın güneydoğusunda konumlanan Vietnam, 331 000 km² civarında bir alana yayılmış ve 102 milyonun üzerindeki nüfusuyla dünyada 16. en çok insan barındıran ülke olarak yer alıyor. Komünist bir yönetimle hareket eden bu ülke, kuzeyde Çin, batıda Laos ve Kamboçya, güneybatıda Tayland Körfezi, doğuda ise hâlen bazı sınırları tartışmalı olan Güney Çin Denizi ile komşudur. Başkent Hanoi, en kalabalık şehri ise Ho Chi Minh Şehri olarak bilinir.

İlk insan topluluklarının izleri Paleolitik Çağa kadar uzanır; M.Ö. birinci binyılda bugünkü Kızıl Nehir Deltası bölgesinde erken devletler kurulmuştu. Sonraki yüzyıllarda kuzey ve orta Vietnam, Han Hanedanı hâkimiyeti altında M.Ö. 111’den 939’a kadar Çin’in kontrolünde kalmış, ardından yerli hanedanlıklar Konfüçyüsçülük ve Budizm’i benimseyerek Çin etkisinden ayrılmış ve güneyde Mekong Deltası’na doğru genişleyerek Çampa’yı ele geçirmiştir. 17. ve 18. yüzyıllarda ülke fiilen ikiye bölünmüş; Đàng Trong (güney) ve Đàng Ngoài (kuzey) olarak adlandırılan bölgeler hâkimiyetini sürdürürken son imparatorluk hanedanı Nguyễn, 1883’te Fransa’ya boyun eğmiştir. 1887’de topraklar Fransız Indochine’ine katılmış ve II. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte Ho Chi Minh önderliğindeki Viet Minh, 1945’te Japon işgalinden kurtulmuş ve bağımsızlık ilan etmiştir.

1945 sonrası dönem, Vietnam için bir dizi çatışmanın sahnesi oldu. Fransa, birinci Indochine Savaşı’nı 1954’e kadar sürdürmeye çalıştı, ancak Viet Minh’in zaferiyle sonuçlandı ve ülke ikiye bölündü. Sovyetler ve Çin’in desteğiyle komünist Kuzey Vietnam, ABD’nin desteklediği anti‑komünist Güney Vietnam ile uzun bir savaş yaşadı; 1975’te Kuzey’in zaferiyle ülke birleşti ve 1976’da Vietnam Komünist Partisi (ÇKK) yönetiminde tek bir sosyalist devlet kuruldu. Sonraki yıllarda planlı ekonomi, dış ambargolar ve Kamboçya‑Çin sınır anlaşmazlıkları ülkeyi zorladı; 1986’da ÇKK, Çin’in reformlarından ilham alarak piyasa odaklı bir ekonomik dönüşüm başlattı ve küresel sisteme entegrasyonu hızlandırdı.

Günümüzde Vietnam, orta‑üst gelir seviyesine ulaşmış bir gelişmekte olan ülke konumunda. Yolsuzluk, sansür, çevre problemleri ve insan haklarıyla ilgili eleştiriler hâlâ gündemde. ASEAN, APEC, Bağlantısızlar Hareketi, OIF ve WTO gibi birçok uluslararası örgüte üye olan Vietnam, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne iki kez milletvekili göndermiştir.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Vietnam