Abdülhalik Renda

4. Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanı

Mustafa Abdülhalik Renda, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında bürokrasinin ve siyasetin çeşitli kademelerinde görev yapan Türk siyasetçidir.

Mustafa Abdülhalik Renda, 29 Kasım 1881 tarihinde Yanya’da dünyaya gözlerini açtı. Yanya eşrafından Rendazade Aslan Efendi’nin oğlu olan Renda, ilk eğitimini Yanya İdadisi Rüştiyesi ve İstanbul İdadisinde tamamladı. 25 Temmuz 1903’te ise Mülkiye Mektebi’nin yüksek bölümünden mezun oldu. Üniversite yıllarının ardından Ziraat Bankası’nda muhasebe memuru olarak çalışmaya başladı. Sıra dışı yeteneği sayesinde kısa süre içinde Rodos İdadisi’nde öğretmenlik yapmaya ve ardından Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti’nde memuriyet görevinde bulunmaya başladı.

1906 ile 1915 yılları arasında kaymakamlık ve valilik görevlerinde bulunan Renda, 1915 yılında Halep Valisi iken Ermenilerin Mezopotamya’ya gönderilmesi olayına adı karıştı. 1917 yılında Dahiliye Vekaleti Müsteşarı olarak atanan Renda, 1918 yılında yeniden Halep Valiliğine getirildi. Ancak Halep’in işgal edilmesi üzerine Bursa Valiliğine atanması planlandı. Ne var ki, Damad Ferid Paşa hükümeti tarafından görevden alınarak tutuklandı ve Malta’ya sürgüne gönderildi. Sürgün dönüşü 1922 yılında çeşitli bakanlıklarda müsteşarlık yaptıktan sonra Konya Valiliğine, ardından da yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk İzmir Valiliğine atandı.

1923 yılındaki seçimlerde Çankırı’dan milletvekili seçilen Renda, 1924’ten itibaren İsmet İnönü hükümetlerinde üç kez Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Daha sonra Millî Savunma Bakanlığına atandı ve bu görevi birkaç kez üstlendi. 1930 yılında ise dördüncü kez Maliye Bakanı olarak görev aldı. TBMM’nin 2. ila 8. dönemlerinde de Çankırı milletvekili olarak yer aldı. 1 Mart 1935 ile 5 Ağustos 1946 tarihleri arasında ise TBMM Başkanlığı görevini yürüttü ve bu makamda en uzun süre kalan isim oldu.

10 Kasım 1938 tarihinde Atatürk’ün vefat etmesi üzerine bir günlüğüne Cumhurbaşkanlığı makamını vekâleten üstlenen Renda, 1 Ekim 1957 tarihinde İstanbul’un Erenköy semtindeki evinde hayatını kaybetti. Cenazesi, Haydarpaşa Köprüsü’nden geçirilerek askerî tören eşliğinde Ankara’ya götürüldü ve Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi.

WEB_G_KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/Abd%C3%BClhalik_Renda