Cengâl

Tatlılar

Doğranmış ekmeğin eritilmiş yağ ve bal karışımıyla harmanlandığı sade Osmanlı tatlısı.

WEB_TD_MALZEME

• 5-6 dilim ekmek içi (bayat)
• 150 g tereyağı veya sadeyağ
• Yarım su bardağı bal
• İsteğe bağlı: yarım su bardağı ceviz veya badem
• İsteğe bağlı: bir tutam tarçın

Yapılışı

1. Ekmek içini küçük küpler hâlinde doğrayın.
2. Bayat ekmek tercih edilir; taze ekmek yağı alınca hemen dağılır.
3. İsterseniz cevizi veya bademi iri kıyıp kuru tavada kavurun.
4. Geniş bir tavada tereyağını kısık ateşte eritin.
5. Yağı kızdırmayın, yalnız eritin; yanmış tereyağı tatlıyı acılaştırır.
6. Balı ekleyip karıştırın ve akışkan bir karışım elde edin.
7. Bal kaynatılmamalıdır; yüksek ısıda acılaşır ve kararır.
8. Doğranmış ekmek küplerini karışıma ekleyin.
9. Kısık ateşte 3-4 dakika, ekmekler yağ-bal karışımını emene kadar çevirin.
10. Ekmekler karışımı tamamen çekmeli ama dağılmamalı.
11. Ateşten alıp servis kabına aktarın.
12. Üzerine kavrulmuş ceviz veya badem serpin.
13. İsterseniz bir tutam tarçın ekleyip ILIK servis edin.

Cengâl, Osmanlı mutfağının en sade tatlılarındandır; kaynaklarda "yağlı ballı ekmek" olarak da geçer ve tarifi Kitâb-ı Me'kûlât'ta kayıtlıdır.

Üç malzemeden oluşur: yağ, bal ve ekmek. Papara, cevziyye ve tirit ile aynı fikri paylaşır — ekmeğin bir sıvıyla buluşturulup değerlendirilmesi. Aradaki fark, cengâlde bu sıvının tatlı olmasıdır.

Balın kaynatılmaması bu tatlının tek teknik kuralıdır. Bal yüksek ısıda hem kararır hem acımsı bir tat kazanır; tereyağı da yanarsa aynı sonucu doğurur. Karışım yalnızca akışkan hâle gelecek kadar ısıtılır. Ilık servis edilmelidir — soğuduğunda yağ katılaşır ve ekmek sertleşir.

WEB_TD_KAYNAK: elyazimi